Waarom is dit kind, deze volwassene, ziek geworden? De noodzaak om traumatische stress te integreren in onderzoek, diagnostiek en behandelplannen

Gepubliceerd door Oliane op 15 april 2018

Geredigeerd op 25 mei 2026 

Geachte leden van de Raad van bestuur,   

Met deze brief geef ik u een dringend signaal af over het achterblijven van de medische praktijk binnen het VUmc bij de huidige stand van de psychobiologische wetenschap.

De directe aanleiding hiervoor is een recente reactie vanuit uw organisatie. Op mijn vraag aan de dienst communicatie of de enorme ontwikkelingen van de afgelopen twintig jaar op het gebied van stressonderzoek zijn geïntegreerd in de behandelplannen voor kinderen met kanker, stelde prof. dr. Gertjan Kaspers dat er ‘geen relatie is tussen stress op jonge leeftijd en de kans op kinderkanker later.’ Deze stelling getuigt van een te beperkte, puur mechanische kijk op de psychobiologische realiteit en negeert cruciale, moderne wetenschappelijke inzichten.

De neurowetenschap en de epigenetica bevestigen wat pioniers in de psychologie en psychosomatiek al decennia beschrijven: de mens wordt biologisch gestuurd en gevormd door de emotionele ervaringen uit de vroege kindertijd. Wanneer een jong kind te maken krijgt met een chronisch onveilige vroege leefomgeving — wat voor een kind per definitie synoniem is aan existentiële stress — raakt het autonome zenuwstelsel fundamenteel ontregeld. Omdat een kind voor zijn overleving volledig afhankelijk is van zijn verzorgers, worden emoties zoals angst, machteloosheid en de daaropvolgende legitieme woede noodgedwongen onderdrukt. Deze vroege relationele dynamiek vormt direct de biologie en het immuunsysteem van het opgroeiende kind.

Het chronisch onderdrukken van deze gezonde woede en het emotionele lijden programmeert het immuunsysteem en de hormonale huishouding destructief voor de rest van het leven. Het is in de literatuur (onder meer door Dr. John Sarno, Dr. Alice Miller en Dr. Gabor Maté) goed gedocumenteerd dat dit specifieke mechanisme leidt tot ingrijpende psychofysiologische veranderingen, chronische ziekte en zelfs vroegtijdig overlijden. Men verschuilt zich in de oncologie en somatische geneeskunde achter de term 'multifactorieel' om de impact van de vroege leefomgeving te mijden. Dit is een institutionele ontkenning die niet is gebaseerd op harde feiten, maar voortkomt uit de onwil om de confronterende rol van de primaire relationele context te benoemen. Wetenschappelijk staat echter vast dat een chronisch overbelast stresssysteem de biologische weerbaarheid, de immuunbewaking en het somatische herstelvermogen fundamenteel ondermijnt. Fysieke symptomen en maligniteiten — bij zowel het kind als de volwassene — zijn de uiteindelijke somatische weerspiegeling van dit jarenlange, biologische protest van het lichaam tegen een onveilige vroege basis.

Het standpunt van prof. dr. Kaspers legt deze institutionele blinde vlek bloot voor de diepgaande impact van vroegkinderlijk lijden binnen de primaire relationele context. Men houdt in de communicatie de mythe in stand dat ernstige ziekte louter een mechanisch 'toeval' is. Hoewel deze benadering voortvloeit uit de angst om de impact van het gezinssysteem openlijk te benoemen, laat het de zieke patiënt emotioneel in totale ontreddering en eenzaamheid achter.

Ware compassie eist dat artsen radicaal eerlijk durven te zijn over deze psychosomatische realiteit. Het erkennen van de directe relatie tussen de vroege leefomgeving en de biologische stressrespons is geen kwestie van moreel veroordelen, maar van medische accuraatheid én van basale menselijke empathie voor het lijdende kind. Alleen dan kan de werkelijke bron van het lijden — de diepe pijn en de intense, onderdrukte woede over het ervaren onrecht — structureel worden meegewogen.

Als academisch centrum heeft u de plicht de wetenschap in haar volle, psychosomatische breedte te volgen. Ik roep u op om deze fundamentele inzichten over de impact van traumatische stress structureel te integreren in de visie, de diagnostiek, de behandelingen en de communicatie rondom het zieke kind en de zieke volwassene.

Met vriendelijke groet,

Oliane Roos

Opmerkingen

Waarom is dit kind, deze volwassene, ziek geworden? Het VUmc ontkent de feiten

15 april 2018

Jeroen M • 6 dagen geleden

Dit is een zeer ernstige situatie, die ook in de GGz speelt, die onderzoeksresultaten met betrekking tot het aangetoonde verband
tussen vroegkinderlijke traumatisering en psychische ziekte negeert. Het CELEVT schreef hierover op 1 mei jl. een brief aan de regering, zie: http://celevt.nl/wp-content...

Olane Roos Jeroen M • 5 dagen geleden

Hallo Jeroen,
Ik heb de brief van het celevt met de link gelezen en zie dat men de verbanden emotioneel niet begrepen heeft en er een sterke ontkenning leeft dat ELKE psychische aandoening (en lichamelijke) verbonden is met kindermisbruik in de eerste levensjaren. Men schrijft bijvoorbeeld dat er een groep GGZ- patiënten is die geen trauma´s heeft uit de kindertijd. Deze leugen laat een kloof zien in het bewustzijn die het gevolg is van de trauma’s uit de vroege kindertijd van de dragers van de brief. Dit feit, dat men zegt dat er een groep is die wel symptomen heeft maar geen vroegkinderlijke traumatisaties, is een sterke ontkenning dat opvoeding en
socialisatie, discipline, zeer pijnlijke traumatiserende effecten hebben op het
structurerende kinderbrein. De enige reden van deze verloochening is dat de hulpverleners/onderzoekers bang zijn voor hun eigen persoonlijke geschiedenis. Deze ontkenning van de schandelijke en pijnlijke situatie waaraan de meeste kinderen dagelijks worden blootgesteld en de latere symptomen heeft gevolgen voor preventieve acties. Om echt aan preventie te doen moeten we namelijk eerst de situatie van kinderen begrijpen en serieus nemen dat van groot belang om levens te sparen en onze
maatschappij te bevrijden van toekomstige criminaliteit, psychische en lichamelijke ziekten enzovoort. Want op de lange termijn kunnen we als maatschappij alleen functioneren met bewustzijn van de waarheid. De waarheid over de wreedheid waarmee men met jonge kinderen omgaat. Met dat bewustzijn zal de staat vast en zeker het brein van een kind beschermen in de eerste vier levensjaren. Maar die gedachte is te mooi om waar te zijn.

Olane Roos Olane Roos • 5 dagen geleden

Jeroen M
Het verbaased mij ook dat men stelt, op basis van onderzoek door het Trimbos Instituut, dat 30-50% van de GGz-clienten GEEN achtergond zou hebben van vroegkinderlijke traumatisering. Wel benadrukt men in de brief in ieder geval dat er een duidelijke samenhang is tussen vroege traumatisering, ernstige psychiatrische stoornissen en latere zelfdoding. Dat verband wordt totaal ontkend in de psychiatrie van nu en het behandelbeleid is daar dus niet op afgestemd. Ik hoop dus dat deze brief een eerste stap in de goede richting is, want slechter dan de praktijk van nu (cognitieve gedragstherapie,
isoleercellen, chemische middelen en (gedwongen) elektroshock als
'oplossing' voor ernstige psychische problemen) kan eigenlijk niet, volgens
mij.

Olane: Ik ben het helemaal met je eens dat de samenhang tussen het
lijden in de kindertijd en de latere symptomen geheel ontkend wordt door de psychiatrie en in de medische wereld eveneens en dat dit een zeer ernstige situatie is. Ik schreef daar bijvoorbeeld over in mijn brief aan Paulan Stärke en Een miljoen euro en in andere blogs. Maar persoonlijk gaat mijn voorkeur uit naar een brief met de volledige waarheid, maar beter 10 procent van de waarheid erkennen dat er een duidelijke samenhang is tussen vroege traumatisering en latere symptomen dan helemaal niets. Het is een zeer gevaarlijke situatie trauma’s te negeren bij mensen die geen trauma’s rapporteren, maar wel symptomen hebben; moorden plegen, depressief zijn en suicidaal. We moeten naar de
trauma’s op zoek gaan. Want deze mensen zijn niet in staat erover te vertellen omdat hun gevoelens van het kind dat ze eens waren totaal geblokkeerd zijn en zonder hulp van een wetende getuige niet in staat zijn over de horror te vertellen toen ze nog heel klein en hulpeloos waren.